Trồng Lúa Hữu Cơ Hướng Đi Cho Nông Nghiệp Bền Vững
Thứ ba - 26/08/2025 15:43
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, tài nguyên thiên nhiên suy giảm, môi trường bị ô nhiễm bởi hóa chất nông nghiệp, ngành nông nghiệp đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải chuyển mình theo hướng bền vững. Trong đó, lúa gạo là cây lương thực chủ lực, đóng vai trò quan trọng trong đảm bảo an ninh lương thực và phát triển kinh tế.
MH tại Vạn Đức, giống TBR1
Trong những năm gần đây, nhu cầu tiêu thụ gạo chất lượng cao, an toàn và thân thiện với môi trường ngày càng tăng, không chỉ trong nước mà cả xuất khẩu. Xu hướng sản xuất nông nghiệp bền vững, đặc biệt là trồng lúa theo tiêu chuẩn hữu cơ, đang trở thành hướng đi tất yếu nhằm nâng cao giá trị hạt gạo và đáp ứng yêu cầu hội nhập. Mặt khác, xã hội ngày càng phát triển, vấn đề bảo đảm sức khỏe cho con người càng được quan tâm nên nhu cầu tiêu thụ lúa gạo chất lượng cao, sạch, an toàn ngày càng tăng. Từ những vấn đề trên, nhằm chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật trong thâm canh lúa đạt tiêu chuẩn hữu cơ đến người dân giúp tăng chất lượng, tăng hiệu quả kinh tế, bảo vệ sức khỏe và môi trường đồng thời gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm. Vụ Thu 2025, Trung tâm Khuyến nông Bình Định (nay là Gia Lai) phối hợp với các địa phương triển khai mô hình “Sản xuất lúa chất lượng đạt tiêu chuẩn hữu cơ gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm”,tổng diện tích 12,0 ha (3,0 ha/điểm) có 57 hộ tham gia thực hiện. Mô hình thực hiện tại các xã Ân Hảo, Vạn Đức, Hoài Nhơn Đông và Tuy Phước Đông. Sử dụng các giống lúa Đài Thơm 8, TBR1, VN121 và ĐV108, gieo sạ với mật độ 80 kg/ha. Hộ dân tham gia mô hình được hỗ trợ 50% giống, vật tư. Quan trọng hơn khi tham gia mô hình hộ dân được chuyển giao, tiếp cận và áp dụng tiến bộ kỹ thuật mới trong thâm canh cây lúa theo tiêu chuẩn hữu cơ (Quy trình canh tác lúa theo tiêu chuẩn hữu cơ - Quyết định 870/QĐ-SNN ngày 28/12/2023 của Sở Nông nghiệp và PTNT Bình Định nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai).
MH tại Tuy Phước Đông, giống ĐV108
MH tại Hoài Nhơn Đông, giống VN121
MH tại Ân Hảo, giống Đài Thơm 8
Qua 5 tháng triển khai thực hiện, mô hình đạt hiệu quả cao: Lúa sinh trưởng phát triển tốt, cứng cây, thích hợp với sinh thái tại địa phương. Quản lý sinh vật gây hại tuân thủ các yêu cầu của TCVN 11041-5:2018 nên sâu bệnh hại giảm đáng kể, đặc biệt các loại thiên địch trên đồng ruộng xuất hiện nhiều hơn. Năng suất mô hình đạt trung bình 62,4 tạ/ha thấp hơn đối chứng (canh tác theo phương pháp truyền thống) 4,3 tạ/ha. Lợi nhuận đạt trung bình 16.655.106 đồng/ha, cao hơn đối chứng 3.102.692 đồng/ha. Ngoài ra, việc sử dụng phân hữu cơ, phân khoáng thiên nhiên vừa cung cấp dinh dưỡng cân đối, vừa duy trì và nâng cao độ màu mỡ cho đất, giúp cây lúa sinh trưởng phát triển khỏe, chống chịu tốt hơn với sâu bệnh và thời tiết bất lợi, nâng cao năng suất và chất lượng, bảo vệ môi trường sinh thái. Ông Hồ Thiện, Phó Giám đốc HTX Nông nghiệp Phước Sơn, xã Tuy Phước Đông cho biết: Vụ Thu năm 2025, HTX ký hợp đồng với Trung tâm Khuyến nông Gia Lai thực hiện mô hình trên (vụ 1) tại thôn Xuân Phương. Bước đầu triển khai mô hình gặp rất nhiều khó khăn, chủ yếu hộ dân còn băn khoăn, lo lắng chưa thật sự tin tưởng vào các tiến bộ kỹ thuật áp dụng như: sạ với mật độ 4 kg/sào (500 m2), vấn đề xử lý cỏ dại, bón phân hữu cơ, phòng trừ sâu bệnh gây hại,... và đặc biệt là năng suất ban đầu sẽ giảm hơn so với canh tác truyền thống. Tuy nhiên, nhờ sự vận động, tuyền truyền cũng như áp dụng đúng quy trình kỹ thuật chuyển giao, thực tế tại đồng ruộng lúa sinh trưởng phát triển khá tốt, bị ảnh hưởng của gió mùa Tây Nam nhưng vẫn sinh trưởng tốt không bị cháy lá, khô đầu lá như ngoài mô hình, các loài thiên địch xuất hiện nhiều hơn trên đồng ruộng như: ong ký sinh, nhện bắt mồi, bọ rùa đỏ,... năng suất lúa đạt 65,1 tạ/ha. Đồng thời sản phẩm thu lên được HTX thu mua theo đúng hợp đã ký, lợi nhuận gần 15 triệu/ha, cao hơn ngoài mô hình gần 17,0%, hộ dân rất phấn khởi. Trong 2 vụ tiếp theo HTX tiếp tục triển khai mô hình trên đảm bảo theo tiêu chí đề ra, đạt chứng nhận hữu cơ để từng bước xây dựng thương hiệu gạo gắn với phát triển du lịch cộng đồng tại địa phương.
Hiệu quả mô hình mang lại cho thấy trồng lúa hữu cơ là giải pháp triển vọng, vừa gia tăng giá trị nông sản, vừa bảo vệ môi trường. Việc nhân rộng mô hình không chỉ cần chính sách mà còn cần sự thay đổi từ tư duy người làm nông, chuyển từ sản xuất theo số lượng sang chất lượng, vì sức khỏe người sản xuất và tiêu dùng hướng đến nền nông nghiệp bền vững.
Tác giả bài viết: Quang Thạch - Trung tâm Khuyến nông
