Hướng đến đô thị trong vườn và đô thị trong rừng

Thứ hai - 30/03/2026 07:31

Từ xa xưa con người sống không thể tách rời thiên nhiên: Trong rừng, ven sông, ven biển,…; hai mô hình đô thị này có chung triết lý “lấy thiên nhiên làm nền tảng”, nhưng mức độ và cách tiếp cận có khác nhau.

Hướng đến đô thị trong vườn và đô thị trong rừng

SỰ GIỐNG NHAU
- Đều hướng tới sống xanh	Tăng cây xanh, tạo sự gần gũi thiên nhiên
- Cải thiện môi trường	Giảm ô nhiễm không khí, tiếng ồn
- Nâng cao chất lượng sống	Tạo không gian thoáng, tốt cho sức khỏe
- Phát triển bền vững	Giảm tác động tiêu cực của đô thị hóa
NÓI CHUNG	Đều muốn con người sống hài hòa với thiên nhiên

SỰ KHÁC NHAU
TIÊU CHÍ	ĐÔ THỊ TRONG VƯỜN	ĐÔ THỊ TRONG RỪNG
- Cách hình thành	Xây đô thị trước rồi trồng thêm cây, làm vườn	Có rừng sẵn, rồi xây dựng xen kẽ, hạn chế phá rừng
- Nguồn gốc thiên nhiên	*Nhân tạo, được thiết kế*	Thiên nhiên tự nhiên, có sẵn
- Mật độ cây xanh	Có thể thấp hơn (20-30m2/người), theo quy hoạch	Thường cao (25-40m2/ người), rừng chiếm diện tích lớn (Cây xanh đô thị:40-60% dt đô thị)
- Mục tiêu chính	Làm đô thị xanh, đẹp, thân thiện môi trường sinh thái	Bảo tồn hệ sinh thái + phát triển đô thị
- Chiến lược	Cải tạo	Bảo tồn + Phát triển
- Ví dụ	Khu đô thị có công viên, vườn hoa: Singapore	Thành phố nằm giữa rừng hoặc sát rừng: Curitiba (Brazil)
TÓM LẠI	“Thêm xanh vào đô thị”, giải quyết vấn đề đô thị hóa nhanh, thiếu xanh.	“Giữ rừng để làm đô thị”, hướng tới PTBV, giữu bản sắc thiên nhiên.

Dài hạn LÝ DO XÂY DỰNG	ĐÔ THỊ TRONG VƯỜN	ĐÔ THỊ TRONG RỪNG
	- Cải thiện chất lượng sống đô thị: *+ Tăng không gian thư giản:* Giúp giảm căng thẳng, nâng cao sức khỏe tinh thần. *+ Giảm ô nhiễm:* Cây xanh hấp thụ bụi, CO₂, làm giảm tiếng ồn.	- Bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên: *+ Hạn chế phá rừng để đô thị hóa: Bảo tồn ĐDSH* *+ Tạo sự cân bằng giữa con người và thiên nhiên: Con người sống hài hòa, thân thiện với rừng.*
		- Ứng phó biến đổi khí hậu: Rừng hấp thụ CO2, giúp giữ nước, chống xói mòn, giảm thiên tai
	- Ứng phó BĐKH: + Điều hòa nhiệt độ: Giảm hiệu ứng “đảo nhiệt đô thị” (nóng lên do bê tông, nhựa đường). +Tăng khả năng hấp thu và thoát nước, hạn chế ngập úng. + Hấp thụ CO2, hạ tầng xanh tăng lên góp phần cải thiện vi khí hậu. - Tăng giá trị kinh tế, du lịch và hình ảnh đô thị: + Tạo cảnh quan đẹp: Thành phố hài hòa thiên nhiên, thu hút đầu tư, du lịch và người dân sinh sống. + Xây dựng thương hiệu: Đô thị đáng sống. + Gắn kết cộng đồng: Công viên, vườn hoa là nơi sinh hoạt chung.	- Thu hút du lịch sinh thái: Tạo bản sắc riêng cho đô thị, điểm đến độc đáo, thân thiện môi trường.
		- Phát triển bền vững: + Giảm phụ thuộc vào hạ tầng nhân tạo + Tận dụng dịch vụ hệ sinh thái: Lọc không khí, giữ nước,… + Giảm chi phí môi trường về lâu dài: Tăng hạ tầng xanh à Giảm chi phí năng lượng
TÓM LẠI	Vì chất lượng cuộc sống và phát triển lâu bền (Bảo vệ môi trường sinh thái)

Qua các phần trên cho thấy có 2 hướng để tiếp cận hài hòa với thiên nhiên, tùy theo mục tiêu hướng đến và điều kiện hiện hữu: Đối với đô thị hóa nhanh, bước đầu nên xây dựng “Đô thị trong vườn” như trường hợp Singapore và hiện đang hướng đến “Đô thị trong rừng”; đối với đô thị xây dựng trong hoặc gần rừng và mục tiêu PTBV thì nên thực hiện “Đô thị trong rừng” như Curitiba (Brazil), Canberra (Úc), Freiburg (Đức),..
Đối với tỉnh ta, có lợi thế về rừng và biển và kết hợp du lịch bền vững cần xây dựng những đô thị mang bản sắc riêng địa phương. Các thành phố nên bước đầu tiếp cận với mô hình “Thành phố vườn”: Pleiku, Quy Nhơn, tăng cường cây xanh, công viên, vườn hoa, vành đai xanh, mái xanh, mảng xanh,…để tăng diện tích cây xanh và có thể xem xét hướng đến “Thành phố trong rừng” khi phát triển cao hơn. Đối với các đô thị gần rừng nên xây dựng theo hướng “Đô thị trong rừng”, sẽ phát huy lợi thế hiện hữu cho sự phát triển lâu bền, trong đó Thị trấn KBang cần được quan tâm xem xét.

Tác giả bài viết: PGS.TS.Nguyễn Danh - Nguyên Phó Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai