Đánh giá kết quả bước đầu thực hiện Dự án Sa nhân tím

Tham dự Hội nghị gồm có: Bà Nguyễn Thị Thu Huyền, Điều phối viên quốc gia Qũy Môi trường toàn cầu – Chương trình phát triển Liên Hợp Quốc, tài trợ các dự án nhỏ tại Việt Nam (UNDP/GEF SGP); bà Lý Tiết Hạnh – Phó trưởng Đoàn chuyên trách đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh; bà Lê Bình Thanh – Phó chủ nhiệm thường trực Ủy ban kiểm tra Tỉnh ủy; ông Lê Anh Tuân – Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội tỉnh; ông Đặng Bảo Toàn – Phó Chủ tịch thường trực UBND xã Bình Phú; đại diện Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch; Hiệp Hội du lịch tỉnh; Ban Điều hành, nhóm chuyên gia Dự án; hội viên Chi hội Nữ trí thức; một số giảng viên Trường Đại học Quy Nhơn cùng đại diện bà con đồng bào Ba Na xã Bình Phú.
Dự án do Quỹ Môi trường toàn cầu - Chương trình tài trợ các dự án nhỏ tại Việt Nam (UNDP/GEF SGP) tài trợ, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Gia Lai chủ trì thực hiện. Theo báo cáo tại hội nghị, chỉ trong thời gian 3 tháng triển khai, từ tháng 12/2025 đến nay, Ban điều hành dự án, nhóm chuyên gia và chính quyền xã Bình Phú đã tích cực phối hợp, bám sát kế hoạch, cơ bản triển khai đúng tiến độ các nội dung trọng tâm của quý I/2026. Hầu hết các hoạt động đề ra trong quý I đều đã được tổ chức thực hiện đảm bảo kế hoạch đề ra.
Trong quý I, dự án đã hoàn thiện, chỉnh sửa và được phê duyệt văn kiện; xây dựng kế hoạch tổng thể và kế hoạch công tác quý I; tổ chức thành công Hội nghị khởi động dự án tại xã Bình Phú. Cùng với đó, nhóm chuyên gia, cán bộ hiện trường và đại diện tổ quản lý bảo vệ rừng cộng đồng đã phối hợp điều tra, khảo sát phân bố cây sa nhân tím bản địa trên địa bàn xã. Qua khảo sát 3 tuyến với tổng chiều dài 6.721m và 26 ô tiêu chuẩn, kết quả ghi nhận cây sa nhân tím phân bố ở cả rừng tự nhiên và rừng trồng; đồng thời đã xây dựng bản đồ phân bố sa nhân tím phục vụ cho các bước triển khai tiếp theo.
Dự án cũng chú trọng nâng cao nhận thức và năng lực cho cộng đồng thông qua nhiều hoạt động thiết thực như: tham quan, học tập kinh nghiệm mô hình phát triển du lịch cộng đồng tại phường Hải Vân, thành phố Đà Nẵng; tham quan mô hình trồng dược liệu và du lịch cộng đồng tại xã An Toàn; tổ chức lớp tập huấn kỹ thuật thu hái, bảo tồn sa nhân tự nhiên gắn với bảo vệ rừng; tập huấn cho cộng đồng về khai thác các tuyến, điểm du lịch; xây dựng, thiết kế các tuyến tham quan, trải nghiệm; đồng thời thí điểm đưa 50 học sinh Trường Tiểu học Bình Tường tham gia trải nghiệm tour sinh thái gắn với tìm hiểu văn hóa Ba Na tại xã Bình Phú. Qua các hoạt động này, cộng đồng bước đầu nhận diện rõ hơn tài nguyên bản địa, hình thành các nhóm chức năng phục vụ du lịch cộng đồng và nâng cao kỹ năng thực hành gắn với bảo tồn rừng, phát triển sinh kế.
Bên cạnh công tác đào tạo, dự án đã bước đầu triển khai các mô hình thực tế. Trong đó, một hộ dân tại làng Xà Tang đã được lựa chọn để xây dựng vườn bảo tồn sa nhân tím diện tích 500m²; đồng thời dự án khảo sát, lựa chọn các hộ, nhóm hộ phù hợp để cải tạo vườn tạp thành điểm dừng chân, phát triển các mô hình du lịch cộng đồng gắn với nghề truyền thống, văn hóa bản địa, ẩm thực và trải nghiệm đời sống của đồng bào Ba Na. Việc lựa chọn hộ tham gia được thực hiện trên cơ sở tự nguyện, có cam kết đồng hành, có điều kiện phù hợp và sẵn sàng đóng góp thêm công sức, vật tư để mô hình phát huy hiệu quả lâu dài.
Công tác truyền thông, quảng bá dự án cũng được quan tâm thực hiện với nhiều hình thức như phát trên hệ thống truyền thanh cơ sở, đăng tải trên các nền tảng mạng xã hội, website của Liên hiệp Hội, Báo và Phát thanh - Truyền hình Gia Lai. Ban điều hành dự án đồng thời duy trì họp định kỳ, phối hợp chặt chẽ với nhóm chuyên gia, xây dựng báo cáo hoạt động, báo cáo tài chính quý I và chuẩn bị kế hoạch, dự toán triển khai quý II/2026.
Phát biểu tại hội nghị, bà Nguyễn Thị Thu Huyền, Điều phối viên UNDP/GEF-SGP, ghi nhận và đánh giá cao tinh thần chủ động, trách nhiệm của Ban điều hành dự án, nhóm chuyên gia, chính quyền địa phương và người dân xã Bình Phú trong quá trình triển khai. Bà cho rằng, mặc dù thời gian thực hiện ngắn và khối lượng công việc nhiều, song các bên đã phối hợp khá nhịp nhàng, giúp dự án đạt được những kết quả bước đầu tích cực, tạo nền tảng quan trọng cho các hoạt động tiếp theo. Theo bà, điều đáng mừng là dự án không chỉ hướng đến bảo tồn và phát triển cây dược liệu dưới tán rừng, mà qua thực tế triển khai còn cho thấy nhiều tiềm năng để phát triển du lịch cộng đồng, qua đó mở thêm hướng sinh kế cho người dân địa phương. Bà cũng bày tỏ mong muốn trong thời gian tới dự án tiếp tục nhận được sự quan tâm, phối hợp chặt chẽ của các sở, ngành, chính quyền địa phương, cộng đồng dân cư và các bên liên quan để hoàn thành tốt các mục tiêu đề ra. Nội dung này phù hợp với đánh giá trong báo cáo về sự phối hợp hiệu quả giữa các bên, việc người dân được nâng cao năng lực cộng đồng qua kết hợp lý thuyết với thực hành, cũng như đề xuất tiếp tục hỗ trợ để phát huy hiệu quả mô hình trong giai đoạn tới.
Đại diện chính quyền địa phương cũng khẳng định sẽ tiếp tục đồng hành cùng dự án, tạo điều kiện thuận lợi để các hoạt động triển khai đúng tiến độ, nhất là trong việc huy động sự tham gia của cộng đồng, bảo vệ tài nguyên rừng, giữ gìn bản sắc văn hóa và hình thành các mô hình sinh kế phù hợp với điều kiện thực tế ở địa phương. Chính quyền xã đánh giá dự án bước đầu đã góp phần nâng cao nhận thức của người dân về giá trị của cây sa nhân tím, về trách nhiệm bảo vệ rừng, đồng thời mở ra thêm cơ hội để đồng bào Ba Na tham gia phát triển du lịch cộng đồng, cải thiện thu nhập, ổn định đời sống. Đại diện người dân tham gia dự án bày tỏ sự phấn khởi khi được tham gia các lớp tập huấn, các chuyến tham quan học tập kinh nghiệm và trực tiếp thực hành tại địa phương. Nhiều hộ dân cho biết, qua các hoạt động của dự án, bà con không chỉ hiểu rõ hơn cách thu hái, bảo tồn, trồng và chăm sóc cây sa nhân tím gắn với bảo vệ rừng, mà còn mạnh dạn hơn trong việc tham gia làm du lịch cộng đồng, giới thiệu văn hóa truyền thống, ẩm thực, nghề dệt thổ cẩm và các giá trị bản địa của người Ba Na tới du khách. Người dân cũng mong muốn tiếp tục được hỗ trợ thêm về trang thiết bị, vật tư thiết yếu, kỹ năng làm du lịch và có thêm cơ hội đón các đoàn học sinh, sinh viên, du khách đến trải nghiệm để từng bước hoàn thiện mô hình, tăng thu nhập cho gia đình và cộng đồng.
Hội nghị sơ kết là dịp để các bên cùng nhìn lại kết quả bước đầu, chia sẻ kinh nghiệm, thẳng thắn trao đổi những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện, đồng thời thống nhất các nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới. Với những kết quả đạt được sau 3 tháng triển khai, dự án được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát huy hiệu quả trong việc bảo tồn nguồn cây dược liệu bản địa, phát triển sinh kế gắn với bảo vệ rừng, thích ứng biến đổi khí hậu và mở ra hướng phát triển du lịch cộng đồng bền vững cho xã Bình Phú, tỉnh Gia Lai.