Đêm 11/8/2025, tại bãi biển thôn Đông, Cù Lao Xanh (xã Nhơn Châu), người dân được chứng kiến những cá thể rùa con lần lượt chào đời. Các cá thể rùa thuộc loài rùa xanh hay còn gọi là vích (Chelonia mydas) loài quý hiến đang bị đe dọa tuyệt chủng theo phân loại của Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN)
Lãnh đạo xã, ngư dân và các thành viên Tổ chức cộng đồng (TCCĐ) bảo vệ nguồn lợi thủy sản Nhơn Châu có mặt kịp thời để hỗ trợ các cá thể rùa con mới nở được xuống biển an toàn. Ông Dương Hiệp Hưng, Chủ tịch UBND xã Nhơn Châu cho biết: “Lúc 21h hơn , chúng tôi lần theo dấu chân rùa con và tìm thấy ổ trứng. Khi đào kiểm tra, chỉ có 3 quả hỏng do không có phôi, còn lại đều nở khỏe mạnh. Đây là một ổ trứng nở tự nhiên với tỉ lệ sống rất cao. Sắp tới để quản lý bảo vệ bãi đẻ rùa biển, chúng tôi sẽ cho lắp camera ở các khu vực có rùa lên đẻ để thuận tiện theo dõi và giám sát bảo vệ rùa mẹ khi lên bãi đẻ trứng, bảo vệ ổ trứng rùa và hỗ trợ kịp thời cho rùa con chào đời an toàn."
Niềm vui còn nhân đôi khi anh Nguyễn Hạ Lào, Phó Ban đại diện TCCĐ, nhớ lại: :Ngày 25/6, TCCĐ phát hiện dấu vết rùa mẹ lên bãi, nhưng vì rùa tạo nhiều ổ giả nên không tìm ra trứng. Mọi người nghĩ rùa mẹ chỉ lên dò bãi, đến hôm nay chứng kiến rùa con chào đời, là niềm vui quá bất ngờ”.
Những cá thể rùa con được thả về biển
Không chỉ ở bãi Đông, tại bãi Nam cũng ghi nhận rùa mẹ lên đẻ và rùa con tự xuống biển. Anh Phan Văn Trường, người dân địa phương, kể: “hôm 25/7 đi câu, tôi vô tình bắt gặp hàng chục rùa con bò xuống biển. Tiếc là không mang điện thoại để ghi lại khoảnh khắc đó”.
Hiện trên thế giới chỉ có 7 loài rùa biển quý hiếm, Việt Nam ghi nhận 5 loài, trong đó vích là loài phân bố rộng và vẫn còn sinh sản ở các bãi biển xa bờ. Rùa biển có vòng đời đặc biệt dài, có loài mất đến 30 năm mới trưởng thành, và trong nghìn rùa con, chỉ khoảng 01 con sống sót đến tuổi sinh sản (tỉ lệ 1/1000). Điều kỳ diệu là chúng luôn trở về đúng nơi chào đời để đẻ trứng, vượt hàng nghìn km từ vùng kiếm ăn về bãi sinh sản.
Theo Chi cục Thủy sản Gia Lai nhờ môi trường biển trong lành và hệ sinh thái được quản lý bảo vệ tốt, những năm gần đây, địa phương liên tiếp đón rùa mẹ lên bãi đẻ trứng. Từ năm 2016 đến nay, ngư dân trong tỉnh đã cứu hộ, thả về biển 46 cá thể rùa và bảo vệ thành công 14 ổ trứng, đưa 674 rùa con trở lại đại dương. Riêng xã Nhơn Châu liên tục ghi nhận rùa sinh sản trong hai năm 2024–2025, minh chứng sống cho nỗ lực bảo tồn biển và đa dạng sinh học của địa phương.
TCCĐ bảo vệ nguồn lợi thủy sản xã Nhơn Châu gồm 50 thành viên được thành lập vào năm 2021 theo Luật Thủy sản 2017, trong khuôn khổ dự án "Nâng cao năng lực của các tổ chức cộng đồng địa phương gắn với giao quyền quản lý, bảo vệ rạn san hô tại vùng biển ven bờ thuộc Vịnh Quy Nhơn”( dự án Vịnh Quy Nhơn) do Hiệp hội Thủy sản tỉnh chủ trì thực hiện, Chương trình tài trợ các dự án nhỏ, Quỹ Môi trường toàn cầu ( GEF) tài trợ. Từ khi thành lập đến nay TCCĐ Nhơn Châu đã thực hiện tốt việc bảo vệ hệ sinh thái rạn san hô tại khu vực biển bãi Trước với diện tích 20,24 ha, tham gia bảo vệ môi trường và bảo tồn rùa biển góp phần bảo vệ môi trường và đa dạng sinh học ở địa phương./.
Tác giả bài viết:
Ái Trinh (Hiệp hội Thủy sản Bình Định)
