Kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội nước ta (06/01/1946 – 06/01/2026)
- Thứ ba - 06/01/2026 07:46
- In ra
- Đóng cửa sổ này
80 năm Quốc hội Việt Nam vì Nhân dân
Tư tưởng xây dựng một nhà nước kiểu mới, trong đó Nhân dân là chủ thể tối cao của quyền lực, đã được Hồ Chí Minh sớm khẳng định trong Đường cách mệnh (1927): “Cách mệnh rồi thì quyền giao cho dân chúng số nhiều”. Tư tưởng đó trở thành nền tảng lý luận trực tiếp cho sự ra đời của Quốc hội nước ta, cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của đất nước.
Tư tưởng xây dựng một nhà nước kiểu mới, trong đó Nhân dân là chủ thể tối cao của quyền lực, đã được Hồ Chí Minh sớm khẳng định trong Đường cách mệnh (1927): “Cách mệnh rồi thì quyền giao cho dân chúng số nhiều”. Tư tưởng đó trở thành nền tảng lý luận trực tiếp cho sự ra đời của Quốc hội nước ta, cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của đất nước.
Trong bối cảnh thời cơ cách mạng chín muồi, tháng 8/1945, tại Tân Trào (Tuyên Quang), Chủ tịch Hồ Chí Minh và Tổng bộ Việt Minh đã triệu tập Quốc dân Đại hội Tân Trào, một sự kiện chính trị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đại hội quy tụ hơn 60 đại biểu đại diện cho ba miền BắcTrung Nam, các dân tộc, giai tầng, đảng phái và đoàn thể yêu nước; thống nhất chủ trương Tổng khởi nghĩa, thông qua các chính sách lớn của Việt Minh, thành lập Ủy ban Dân tộc giải phóng Việt Nam do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch, đồng thời quyết định Quốc kỳ, Quốc ca. Quốc dân Đại hội Tân Trào vì vậy được xem là tiền thân trực tiếp của Quốc hội nước ta, là hình thức tổ chức quyền lực đại diện dân chủ đầu tiên của Nhà nước cách mạng.
Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, mặc dù chính quyền cách mạng còn non trẻ, đất nước đứng trước muôn vàn khó khăn, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chính phủ lâm thời vẫn quyết định tổ chức Tổng tuyển cử sớm để Nhân dân trực tiếp bầu Quốc hội. Hàng loạt sắc lệnh quan trọng về Tổng tuyển cử được ban hành, xác lập các nguyên tắc bầu cử phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Ngày 6/1/1946, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên đã diễn ra trên phạm vi cả nước, kể cả ở những vùng đang có chiến sự. Gần 90% cử tri đi bỏ phiếu, bầu ra 333 đại biểu Quốc hội khóa I, đại diện cho các giai tầng xã hội, các dân tộc, tôn giáo và đảng phái. Tại tỉnh Gia Lai và Bình Định (trước sáp nhập), dù điều kiện địa lý, giao thông và an ninh còn nhiều khó khăn, đồng bào các dân tộc vẫn tích cực tham gia bầu cử, thể hiện rõ niềm tin vào Đảng, Nhà nước và chính quyền cách mạng non trẻ.
Thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên đã xác lập vững chắc tính hợp pháp, hợp hiến của Nhà nước Việt Nam mới, mở ra thời kỳ phát triển mới của nền dân chủ cách mạng. Đây là mốc son chói lọi, minh chứng sinh động cho bản chất Nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân; đồng thời đặt nền tảng để toàn dân tộc bước vào sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc lâu dài.
Từ khi ra đời sau cuộc Tổng tuyển cử năm 1946, Quốc hội nước ta không ngừng trưởng thành, đồng hành cùng dân tộc qua các giai đoạn cách mạng, kháng chiến, thống nhất đất nước, đổi mới và hội nhập quốc tế.
Giai đoạn 1946–1960, Quốc hội khóa I là một Quốc hội đặc biệt, vừa là Quốc hội lập hiến, vừa là Quốc hội kháng chiến. Trong bối cảnh đất nước đứng trước muôn vàn thử thách, Quốc hội đã nhanh chóng kiện toàn bộ máy nhà nước, thành lập Chính phủ liên hiệp kháng chiến, bầu Ban Thường trực Quốc hội và thông qua Hiến pháp năm 1946, bản Hiến pháp dân chủ, tiến bộ, khẳng định quyền lực thuộc về Nhân dân. Suốt 14 năm hoạt động với 12 kỳ họp, Quốc hội khóa I đã cùng Chính phủ lãnh đạo toàn dân tiến hành kháng chiến, kiến quốc, ban hành nhiều đạo luật và nghị quyết quan trọng, tạo nền tảng pháp lý cho sự nghiệp cách mạng.
Giai đoạn 1960 - 1980, Quốc hội hoạt động theo Hiến pháp năm 1959, trong điều kiện miền Bắc xây dựng chủ nghĩa xã hội, miền Nam đấu tranh giải phóng dân tộc. Các khóa II, III, IV và V đã kịp thời quyết định những vấn đề lớn về chính trị, kinh tế, quốc phòng, đối ngoại; huy động sức người, sức của cho kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Đặc biệt, Quốc hội khóa VI (1976 -1981), Quốc hội của nước Việt Nam thống nhất đã đưa ra những quyết định mang tính lịch sử: đổi tên nước thành Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, xác định Quốc kỳ, Quốc ca, Thủ đô, đổi tên Thành phố Hồ Chí Minh và thông qua Hiến pháp năm 1980, mở ra thời kỳ cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội.
Giai đoạn 1980 -1992, Quốc hội hoạt động theo Hiến pháp 1980, từng bước đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động, tăng cường chức năng lập pháp và giám sát. Việc thông qua Hiến pháp năm 1992 đã đánh dấu bước ngoặt quan trọng, tạo hành lang pháp lý cho phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế.
Từ năm 1992 đến nay, Quốc hội Việt Nam tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động. Các khóa IX đến XIII đã ban hành khối lượng lớn luật, bộ luật quan trọng, đặc biệt là Hiến pháp năm 2013, bản Hiến pháp đề cao quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, khẳng định nguyên tắc kiểm soát quyền lực nhà nước. Hoạt động giám sát, chất vấn, lấy phiếu tín nhiệm ngày càng thực chất; đối ngoại nghị viện được đẩy mạnh, góp phần nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.
Quốc hội khóa XIV tiếp tục thể hiện tinh thần đổi mới, hành động quyết liệt. Trong bối cảnh đại dịch Covid-19 và yêu cầu phục hồi, phát triển đất nước, Quốc hội khóa XV đã phát huy tư duy lập pháp chủ động, quyết định nhiều chính sách lớn, chưa từng có tiền lệ; đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng Quốc hội số, tăng cường giám sát và đối ngoại nghị viện, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Trải qua 80 năm hình thành và phát triển, Quốc hội nước ta khẳng định rõ vai trò là hiện thân của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, yêu cầu đổi mới tổ chức và hoạt động của Quốc hội đặt ra ngày càng toàn diện, sâu sắc và thực chất hơn.
Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 9/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới đã xác lập cơ sở chính trị quan trọng cho việc đổi mới Quốc hội. Theo đó, Quốc hội cần tiếp tục được xây dựng thực sự là trung tâm của quyền lực nhà nước; phát huy đầy đủ các giá trị dân chủ, pháp quyền, hiện đại, công khai, minh bạch, chuyên nghiệp và hiệu quả; đề cao vai trò trung tâm của đại biểu Quốc hội; đổi mới mạnh mẽ hoạt động lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.
Ra đời từ cuộc Tổng tuyển cử lịch sử ngày 6/1/1946, Quốc hội Việt Nam đã đồng hành cùng dân tộc qua các giai đoạn cách mạng, kháng chiến, thống nhất, đổi mới và hội nhập. Kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội nước ta là dịp để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta ôn lại chặng đường lịch sử vẻ vang, khẳng định những thành tựu to lớn của Quốc hội trong 80 năm qua. Kế thừa và phát huy truyền thống đó, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự giám sát và ủng hộ của Nhân dân, Quốc hội nước ta sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động, xứng đáng là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.
Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, mặc dù chính quyền cách mạng còn non trẻ, đất nước đứng trước muôn vàn khó khăn, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chính phủ lâm thời vẫn quyết định tổ chức Tổng tuyển cử sớm để Nhân dân trực tiếp bầu Quốc hội. Hàng loạt sắc lệnh quan trọng về Tổng tuyển cử được ban hành, xác lập các nguyên tắc bầu cử phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín. Ngày 6/1/1946, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên đã diễn ra trên phạm vi cả nước, kể cả ở những vùng đang có chiến sự. Gần 90% cử tri đi bỏ phiếu, bầu ra 333 đại biểu Quốc hội khóa I, đại diện cho các giai tầng xã hội, các dân tộc, tôn giáo và đảng phái. Tại tỉnh Gia Lai và Bình Định (trước sáp nhập), dù điều kiện địa lý, giao thông và an ninh còn nhiều khó khăn, đồng bào các dân tộc vẫn tích cực tham gia bầu cử, thể hiện rõ niềm tin vào Đảng, Nhà nước và chính quyền cách mạng non trẻ.
Thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên đã xác lập vững chắc tính hợp pháp, hợp hiến của Nhà nước Việt Nam mới, mở ra thời kỳ phát triển mới của nền dân chủ cách mạng. Đây là mốc son chói lọi, minh chứng sinh động cho bản chất Nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân; đồng thời đặt nền tảng để toàn dân tộc bước vào sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc lâu dài.
Từ khi ra đời sau cuộc Tổng tuyển cử năm 1946, Quốc hội nước ta không ngừng trưởng thành, đồng hành cùng dân tộc qua các giai đoạn cách mạng, kháng chiến, thống nhất đất nước, đổi mới và hội nhập quốc tế.
Giai đoạn 1946–1960, Quốc hội khóa I là một Quốc hội đặc biệt, vừa là Quốc hội lập hiến, vừa là Quốc hội kháng chiến. Trong bối cảnh đất nước đứng trước muôn vàn thử thách, Quốc hội đã nhanh chóng kiện toàn bộ máy nhà nước, thành lập Chính phủ liên hiệp kháng chiến, bầu Ban Thường trực Quốc hội và thông qua Hiến pháp năm 1946, bản Hiến pháp dân chủ, tiến bộ, khẳng định quyền lực thuộc về Nhân dân. Suốt 14 năm hoạt động với 12 kỳ họp, Quốc hội khóa I đã cùng Chính phủ lãnh đạo toàn dân tiến hành kháng chiến, kiến quốc, ban hành nhiều đạo luật và nghị quyết quan trọng, tạo nền tảng pháp lý cho sự nghiệp cách mạng.
Giai đoạn 1960 - 1980, Quốc hội hoạt động theo Hiến pháp năm 1959, trong điều kiện miền Bắc xây dựng chủ nghĩa xã hội, miền Nam đấu tranh giải phóng dân tộc. Các khóa II, III, IV và V đã kịp thời quyết định những vấn đề lớn về chính trị, kinh tế, quốc phòng, đối ngoại; huy động sức người, sức của cho kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Đặc biệt, Quốc hội khóa VI (1976 -1981), Quốc hội của nước Việt Nam thống nhất đã đưa ra những quyết định mang tính lịch sử: đổi tên nước thành Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, xác định Quốc kỳ, Quốc ca, Thủ đô, đổi tên Thành phố Hồ Chí Minh và thông qua Hiến pháp năm 1980, mở ra thời kỳ cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội.
Giai đoạn 1980 -1992, Quốc hội hoạt động theo Hiến pháp 1980, từng bước đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động, tăng cường chức năng lập pháp và giám sát. Việc thông qua Hiến pháp năm 1992 đã đánh dấu bước ngoặt quan trọng, tạo hành lang pháp lý cho phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế.
Từ năm 1992 đến nay, Quốc hội Việt Nam tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động. Các khóa IX đến XIII đã ban hành khối lượng lớn luật, bộ luật quan trọng, đặc biệt là Hiến pháp năm 2013, bản Hiến pháp đề cao quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, khẳng định nguyên tắc kiểm soát quyền lực nhà nước. Hoạt động giám sát, chất vấn, lấy phiếu tín nhiệm ngày càng thực chất; đối ngoại nghị viện được đẩy mạnh, góp phần nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.
Quốc hội khóa XIV tiếp tục thể hiện tinh thần đổi mới, hành động quyết liệt. Trong bối cảnh đại dịch Covid-19 và yêu cầu phục hồi, phát triển đất nước, Quốc hội khóa XV đã phát huy tư duy lập pháp chủ động, quyết định nhiều chính sách lớn, chưa từng có tiền lệ; đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng Quốc hội số, tăng cường giám sát và đối ngoại nghị viện, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Trải qua 80 năm hình thành và phát triển, Quốc hội nước ta khẳng định rõ vai trò là hiện thân của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, yêu cầu đổi mới tổ chức và hoạt động của Quốc hội đặt ra ngày càng toàn diện, sâu sắc và thực chất hơn.
Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 9/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới đã xác lập cơ sở chính trị quan trọng cho việc đổi mới Quốc hội. Theo đó, Quốc hội cần tiếp tục được xây dựng thực sự là trung tâm của quyền lực nhà nước; phát huy đầy đủ các giá trị dân chủ, pháp quyền, hiện đại, công khai, minh bạch, chuyên nghiệp và hiệu quả; đề cao vai trò trung tâm của đại biểu Quốc hội; đổi mới mạnh mẽ hoạt động lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.
Ra đời từ cuộc Tổng tuyển cử lịch sử ngày 6/1/1946, Quốc hội Việt Nam đã đồng hành cùng dân tộc qua các giai đoạn cách mạng, kháng chiến, thống nhất, đổi mới và hội nhập. Kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội nước ta là dịp để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta ôn lại chặng đường lịch sử vẻ vang, khẳng định những thành tựu to lớn của Quốc hội trong 80 năm qua. Kế thừa và phát huy truyền thống đó, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự giám sát và ủng hộ của Nhân dân, Quốc hội nước ta sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động, xứng đáng là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.
Ảnh chụp lại tại Thư viện Quốc gia Việt Nam. H.H