Lịch sử ra đời Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam 18/5

Vào ngày 18/5/1963, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ nhất của Hội Phổ biến khoa học và kỹ thuật Việt Nam — tiền thân của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam — Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thay mặt Trung ương Đảng và Chính phủ đến dự và chúc mừng.
Trong bài phát biểu, Người nhấn mạnh vai trò của khoa học trong cải tiến sản xuất, nâng cao năng suất lao động và phục vụ đời sống nhân dân: "Chúng ta đều biết rằng trình độ khoa học và công nghệ của ta hiện nay còn thấp kém. Lề lối sản xuất chưa cải tiến được nhiều. Cách thức làm việc còn nặng nhọc. Năng suất lao động còn thấp... Nhiệm vụ của khoa học là ra sức cải biến những cái đó... Khoa học phải từ sản xuất mà ra và phải trở lại phục vụ sản xuất, phục vụ quần chúng, nhằm nâng cao năng suất lao động và không ngừng cải thiện đời sống của nhân dân, bảo đảm cho chủ nghĩa xã hội thắng lợi... Các cô, các chú phải ra sức đem hiểu biết khoa học và kỹ thuật của mình truyền bá rộng rãi trong nhân dân lao động, để nhân dân thi đua sản xuất nhiều, nhanh, tốt, rẻ...".
Lời căn dặn ngắn gọn, súc tích của Chủ tịch Hồ Chí Minh đến nay vẫn còn nguyên giá trị, thể hiện tầm nhìn chiến lược sâu rộng, tư tưởng lớn của Người đối với định hướng phát triển lâu dài của nền Khoa học và Công nghệ nước nhà.
Học tập và lĩnh hội tư tưởng chỉ đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh, để nêu cao tinh thần, trách nhiệm của cộng đồng xã hội đối với sự nghiệp khoa học công nghệ, tôn vinh quá trình lao động, sáng tạo, cống hiến của đội ngũ trí thức Việt Nam. Đến ngày 18/6/2013, tại kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XIII, Luật Khoa học và Công nghệ được thông qua, thống nhất chọn ngày 18 tháng 5 hàng năm là Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Đây là ngày hội để tôn vinh những người làm khoa học, giới thiệu các kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất.
Mục tiêu của Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam nhằm tuyên truyền rộng rãi các thành tựu khoa học và công nghệ; tôn vinh những người làm khoa học, giới thiệu các kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất; nâng cao nhận thức xã hội về vai trò của khoa học và công nghệ; động viên thế hệ trẻ, đặc biệt là học sinh, sinh viên say mê nghiên cứu khoa học, góp phần xây dựng và phát triển đội ngũ nhân lực khoa học và công nghệ.
Hằng năm, vào ngày này sẽ có nhiều hoạt động được tổ chức, và là dịp để nâng cao nhận thức và khơi dậy niềm tự hào về trí tuệ Việt Nam, tinh thần đam mê lao động sáng tạo trong các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ Việt Nam trong xây dựng và phát triển đất nước.
Từ năm 2026, sự kiện ngày 18/5 chính thức mang tên “Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam” theo quy định của Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15 (Điều 7), có hiệu lực từ tháng 10/2025. Vì vậy, ngày 18/5/2026 là năm đầu tiên sự kiện được tổ chức với tên gọi mới, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển: Khoa học không còn chỉ nằm trong phòng thí nghiệm; nó phải gắn liền với thực tiễn sản xuất, với thị trường và khả năng thương mại hóa.
 Năm 2026, với chủ đề “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Động lực chính của mô hình tăng trưởng mới”, Bộ Khoa học và Công nghệ đang gửi đi thông điệp rõ ràng: Việt Nam đang chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng dựa trên tài nguyên và nhân công giá rẻ sang mô hình dựa trên năng suất tổng hợp, nơi mà chuyển đổi số đóng vai trò là "mạch máu" và đổi mới sáng tạo là "trái tim".
Điểm khác biệt lớn nhất của năm 2026 chính là quy mô và hình thức tổ chức. Theo kế hoạch từ Bộ KH&CN, chuỗi hoạt động kéo dài từ ngày 12 đến 18/5 không chỉ tập trung tại Thủ đô Hà Nội mà còn lan tỏa tới 34 điểm cầu trực tuyến tại các địa phương. Điều này đảm bảo tinh thần đổi mới sáng tạo được thấm nhuần từ cấp Trung ương đến từng sở, ban, ngành và doanh nghiệp địa phương.
Đặc biệt, sự kiện được mong chờ nhất chính là việc công bố Mạng lưới chuyên gia AI toàn cầu. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo đang tái định nghĩa lại mọi ngành công nghiệp, từ sản xuất thông minh đến quản lý báo chí, mạng lưới này được kỳ vọng sẽ là "cánh tay nối dài" giúp Việt Nam tiếp cận với nguồn tri thức tinh hoa của người Việt khắp thế giới. Đây chính là giải pháp cụ thể nhằm hiện thực hóa mục tiêu thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ trực tiếp cho các dự án hạ tầng số và nghiên cứu công nghệ lõi.
Việc đưa Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo vào Luật nhằm tạo ra một hành lang pháp lý ổn định, thúc đẩy các cơ chế ưu đãi cho doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu và phát triển.
Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, ngày 18/5 sẽ trở thành diễn đàn thường niên để các nhà khoa học, doanh nghiệp và nhà quản lý gặp gỡ, trao đổi nhu cầu thực tiễn, từ đó thúc đẩy việc đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất, kinh doanh và đời sống.. Các bài toán về sở hữu trí tuệ, bảo hộ thương hiệu hay tiêu chuẩn hóa sản phẩm công nghệ sẽ được đưa ra thảo luận trực diện, giúp rút ngắn khoảng cách từ ý tưởng đến tay người tiêu dùng.
Ngày 18/5/2026 không chỉ là một ngày kỷ niệm, mà là ngày khởi đầu cho một chương mới của khoa học nước nhà – chương của sự dấn thân, kết nối và bứt phá.