Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng – Trách nhiệm và hành động trong thời đại số

Trong tiến trình lãnh đạo cách mạng, nền tảng tư tưởng của Đảng giữ vai trò định hướng chiến lược, là cơ sở lý luận cho mọi chủ trương, đường lối phát triển đất nước. Văn kiện Đại hội XIII khẳng định, việc kiên định và vận dụng sáng tạo nền tảng tư tưởng là nguyên tắc có ý nghĩa sống còn đối với ổn định chính trị và phát triển bền vững quốc gia.
Bước vào thời đại số, sự bùng nổ của internet và mạng xã hội đã làm thay đổi căn bản phương thức tiếp cận thông tin và hình thành nhận thức xã hội. Không gian mạng trở thành “mặt trận mới”, nơi các luồng thông tin chính thống và thông tin sai lệch, xuyên tạc cạnh tranh gay gắt. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số.
Thực trạng và thách thức trên không gian mạng
Không gian mạng với đặc trưng mở, đa chiều và tốc độ lan truyền nhanh đang trở thành “mảnh đất” thuận lợi để các quan điểm sai trái, thù địch phát tán rộng rãi. Các thế lực thù địch đã chuyển từ tuyên truyền trực diện sang thủ đoạn tinh vi hơn như ngụy trang dưới danh nghĩa “phản biện xã hội”, “phân tích độc lập”; lợi dụng các vấn đề nhạy cảm để xuyên tạc, kích động dư luận; đồng thời tận dụng kỹ thuật truyền thông hiện đại nhằm gia tăng tốc độ lan truyền.
Thực tế cho thấy, không ít thông tin sai lệch trên mạng xã hội đã gây hoang mang dư luận, làm suy giảm niềm tin của một bộ phận người dân nếu không được định hướng kịp thời. Nghị quyết số 35-NQ/TW khẳng định, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân.
Theo báo cáo Digital Việt Nam 2025, cả nước có hơn 78 triệu người dùng internet với hơn 72 triệu tài khoản mạng xã hội đang hoạt động. Trung bình mỗi người dành trên 6 giờ mỗi ngày cho các hoạt động trực tuyến, trong đó khoảng 2 giờ 30 phút cho mạng xã hội. Những con số này cho thấy không gian mạng đang tác động sâu rộng đến nhận thức xã hội, đặc biệt là giới trẻ.
Bên cạnh những giá trị tích cực, tốc độ lan truyền thông tin trên môi trường số cũng làm gia tăng nguy cơ phát tán tin giả, thông tin sai lệch. Trong năm 2024, đã phát hiện và xử lý hàng nghìn trường hợp vi phạm, chủ yếu liên quan đến các lĩnh vực chính trị, xã hội và những vấn đề nhạy cảm thu hút dư luận.
Đấu tranh phản bác mang tính khoa học, tính chiến đấu và tính thuyết phục
Trong môi trường truyền thông số, hiệu quả đấu tranh tư tưởng không chỉ nằm ở nội dung đúng mà còn ở cách truyền tải. Nghiên cứu cho thấy, công chúng ngày càng ưa chuộng thông tin ngắn gọn, trực quan, giàu tương tác. Vì vậy, phản bác các quan điểm sai trái cần kết hợp chặt chẽ giữa lập luận lý luận và kỹ năng truyền thông hiện đại để tăng sức lan tỏa, định hướng dư luận.
Đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trước hết là bảo vệ chân lý khoa học và thực tiễn lịch sử. Những luận điệu phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng thực chất là phủ nhận thành quả cách mạng đã được kiểm chứng qua nhiều giai đoạn phát triển đất nước. Hoạt động phản bác vì thế cần bảo đảm 3 yêu cầu cốt lõi: khoa học, chiến đấu và thuyết phục.
Trong bối cảnh số, nếu thông tin chính thống thiếu hấp dẫn, thiếu tương tác, sẽ khó cạnh tranh với nội dung sai lệch. Do đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng không chỉ cần “đúng” mà còn phải “hay” và có khả năng lan tỏa mạnh mẽ.
Giải pháp nâng cao hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời đại số
Trước những thách thức ngày càng gia tăng trên không gian mạng, việc nâng cao hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng đòi hỏi các giải pháp đồng bộ và toàn diện.
Thứ nhất, xây dựng hệ sinh thái thông tin chính thống mạnh, hiện đại và có sức cạnh tranh. Trong “xã hội mạng”, lợi thế thuộc về chủ thể có khả năng định hướng dòng chảy thông tin. Vì vậy, cần phát triển hệ sinh thái truyền thông theo hướng “kịp thời – hấp dẫn – lan tỏa”; đẩy mạnh chuyển đổi số trong báo chí, tuyên truyền; ứng dụng AI, Big Data để phân tích nhu cầu công chúng và tối ưu nội dung.
Các sản phẩm truyền thông cần đa nền tảng, đa định dạng, phù hợp từng nhóm đối tượng. Đồng thời, xây dựng đội ngũ sáng tạo nội dung chuyên nghiệp, tăng khả năng kể chuyện và thiết lập cơ chế phản ứng nhanh, không để xuất hiện “khoảng trống thông tin”.

 

Thứ hai, nâng cao “miễn dịch tư tưởng” với mô hình 3 lớp: cá nhân – nhà trường – xã hội. Cá nhân là “tuyến phòng thủ đầu tiên”, cần được trang bị tri thức, kỹ năng số và bản lĩnh để nhận diện, phản biện thông tin sai lệch. Nhà trường giữ vai trò trang bị, rèn luyện và định hướng giá trị; xã hội là môi trường lan tỏa, kiểm chứng và điều tiết thông tin. Ba lớp này liên kết chặt chẽ, tạo nên năng lực tự bảo vệ và “miễn dịch cộng đồng”, bảo đảm tính bền vững trong bảo vệ nền tảng tư tưởng.
Thứ ba, phát huy vai trò của giáo dục và đào tạo. Giáo dục cần chuyển từ truyền thụ kiến thức sang phát triển tư duy phản biện, năng lực số và kỹ năng kiểm chứng thông tin. Nội dung lý luận chính trị phải gắn với thực tiễn, phương pháp giảng dạy đổi mới theo hướng tăng tương tác, thảo luận. Đồng thời, xây dựng môi trường giáo dục giàu tính định hướng giá trị, phát huy vai trò của nhà giáo trên không gian số và tăng cường phối hợp giữa nhà trường – gia đình – xã hội trong giáo dục thế hệ trẻ.
Thứ tư, tăng cường phối hợp liên ngành, phát huy sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị. Các cơ quan tuyên giáo, báo chí, truyền thông giữ vai trò nòng cốt trong định hướng thông tin; đội ngũ trí thức, nhà khoa học, nhà báo là lực lượng tiên phong trong phản biện; các tổ chức chính trị – xã hội và cộng đồng cần được huy động rộng rãi. Cùng với đó, cần hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng cường quản lý không gian mạng, bảo đảm vừa phát huy quyền tự do ngôn luận, vừa ngăn chặn hiệu quả các hành vi lợi dụng để chống phá.

Thực tiễn cho thấy, cuộc đấu tranh trên mặt trận tư tưởng trong thời đại số không còn là sự đối đầu trực diện, mà diễn ra tinh vi, phức tạp thông qua các hình thức “mềm hóa”, “ẩn hóa” và “phi truyền thống”. Vì vậy, hiệu quả của công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng không thể chỉ đo bằng khả năng phản bác các quan điểm sai trái, mà còn phải được đánh giá thông qua năng lực kiến tạo niềm tin xã hội, củng cố hệ giá trị và nâng cao “sức đề kháng” tư tưởng của toàn dân.

Quan trọng hơn, đây không chỉ là nhiệm vụ “bảo vệ” theo nghĩa phòng thủ, mà còn là quá trình chủ động xây dựng, củng cố và lan tỏa các giá trị tích cực trong xã hội. Khi mỗi cá nhân được trang bị tri thức, bản lĩnh và kỹ năng số, họ sẽ trở thành “lá chắn mềm”, góp phần tạo nên sức mạnh nội sinh vững chắc. Từ đó, nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ được giữ vững mà còn tiếp tục phát triển, đáp ứng yêu cầu của thời đại mới.
Như vậy, trong kỷ nguyên số, mỗi cá nhân không chỉ là đối tượng được định hướng mà còn là chủ thể tham gia kiến tạo và bảo vệ nền tảng tư tưởng. Khi toàn xã hội hội tụ được trí tuệ, bản lĩnh và trách nhiệm, nền tảng tư tưởng của Đảng sẽ không chỉ được giữ vững, mà còn được phát triển lên một tầm cao mới, đáp ứng yêu cầu của thời đại và khát vọng phát triển đất nước trong tương lai.