Phát triển du lịch thông minh ở Gia Lai trong bối cảnh chuyển đổi số
Thứ năm - 25/06/2026 06:44
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu, du lịch thông minh đang trở thành xu hướng phát triển tất yếu của ngành du lịch hiện đại. Việc ứng dụng các công nghệ số như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT) và thực tế ảo (VR/AR) không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn cải thiện trải nghiệm của du khách. Tại Việt Nam, chuyển đổi số trong lĩnh vực du lịch được xác định là nhiệm vụ quan trọng nhằm thúc đẩy ngành du lịch phát triển theo hướng hiện đại và bền vững(1).
Eo Gió với eo biển nhỏ xanh mướt nằm giữa vách núi hùng vĩ (Ảnh: Sưu tầm internet)
Gia Lai có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch thông minh nhờ hệ thống tài nguyên du lịch tự nhiên, văn hóa và lịch sử phong phú. Địa phương sở hữu hệ sinh thái du lịch đa dạng với biển, núi, cao nguyên và các giá trị di sản văn hóa đặc sắc cùng 134 km bờ biển với nhiều danh lam thắng cảnh nổi tiếng. Đặc biệt, việc đăng cai Năm Du lịch Quốc gia 2026 với chủ đề “Gia Lai - Đại ngàn chạm biển xanh” đang mở ra cơ hội quan trọng để địa phương đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng hệ sinh thái du lịch thông minh và nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến.
Thác K50 nằm trong Khu bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng
Thực trạng phát triển du lịch thông minh tại Gia Lai Trong những năm gần đây, cùng với quá trình chuyển đổi số quốc gia, Gia Lai đã từng bước triển khai nhiều hoạt động nhằm xây dựng và phát triển du lịch thông minh. Điển hình, năm 2025, toàn tỉnh đón hơn 12,4 triệu lượt khách, tăng 17,6% so với năm 2024; tổng thu từ du lịch đạt khoảng 29.000 tỷ đồng2. Những kết quả này cho thấy du lịch đang từng bước khẳng định vai trò là ngành kinh tế quan trọng của địa phương, đồng thời tạo nền tảng thuận lợi cho quá trình chuyển đổi số và phát triển du lịch thông minh. Thực trạng phát triển du lịch thông minh tại Gia Lai thể hiện trên một số phương diện chủ yếu sau: Thứ nhất, Gia Lai có tiềm năng và tài nguyên du lịch phong phú. Gia Lai là địa phương sở hữu nguồn tài nguyên du lịch đa dạng, kết hợp giữa các giá trị tự nhiên, lịch sử, văn hóa và khoa học. Tỉnh hiện có gần 200 di tích lịch sử - văn hóa, trong đó có 44 di tích cấp quốc gia và 04 di tích quốc gia đặc biệt. Nhiều điểm đến nổi tiếng như Kỳ Co, Eo Gió, Biển Hồ, núi lửa Chư Đăng Ya, Vườn quốc gia Kon Ka Kinh, Khu dự trữ sinh quyển thế giới Kon Hà Nừng cùng các giá trị văn hóa đặc sắc như Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên, nghệ thuật Bài chòi Trung Bộ, võ cổ truyền Bình Định và hệ thống di tích gắn với phong trào Tây Sơn đã tạo nên lợi thế quan trọng để phát triển du lịch thông minh gắn với trải nghiệm văn hóa, lịch sử và sinh thái4. Thứ hai, không gian phát triển du lịch được mở rộng sau sáp nhập. Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, Gia Lai trở thành địa phương có diện tích lớn thứ hai cả nước, sở hữu hệ sinh thái du lịch đa dạng với sự kết nối giữa biển, đồng bằng và cao nguyên. Lợi thế “đại ngàn - biển xanh” tạo điều kiện thuận lợi để hình thành các tuyến, điểm và sản phẩm du lịch liên vùng, kết nối trải nghiệm biển Quy Nhơn với cao nguyên Pleiku theo mô hình “một hành trình - hai điểm đến”. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển hệ sinh thái du lịch thông minh, nâng cao trải nghiệm, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu của du khách. Thứ ba, chuyển đổi số trong du lịch đã đạt được những kết quả bước đầu. Trong những năm gần đây, tỉnh Gia Lai đã quan tâm đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong hoạt động du lịch. Nhiều hạng mục đã được triển khai như xây dựng cổng thông tin du lịch thông minh, số hóa dữ liệu di tích và bảo tàng, ứng dụng công nghệ thực tế ảo (VR/AR), triển khai hệ thống mã QR tại các điểm tham quan và xây dựng các sản phẩm thuyết minh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Đến nay, tỉnh đã xây dựng 60 mã QR tại các điểm du lịch, số hóa hơn 1.200 cơ sở lưu trú, 685 hồ sơ hướng dẫn viên, 90 doanh nghiệp lữ hành và 1.089 hiện vật, tư liệu bảo tàng; đồng thời xây dựng 43 video thuyết minh ứng dụng AI phục vụ khách tham quan3. Những kết quả này cho thấy du lịch Gia Lai đã từng bước tiếp cận xu hướng phát triển du lịch thông minh của cả nước và thế giới. Thứ tư, Năm Du lịch Quốc gia 2026 mở ra nhiều cơ hội phát triển. Việc Gia Lai được lựa chọn đăng cai Năm Du lịch Quốc gia 2026 với chủ đề “Gia Lai - Đại ngàn chạm biển xanh” là cơ hội quan trọng để quảng bá hình ảnh địa phương, thu hút đầu tư và nâng cao vị thế của ngành du lịch. Theo kế hoạch, hàng trăm hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch sẽ được tổ chức trong khuôn khổ Năm Du lịch Quốc gia 2026, tạo điều kiện thuận lợi để Gia Lai quảng bá hình ảnh, thu hút đầu tư và thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực du lịch. Thứ năm, vẫn còn những hạn chế và khó khăn cần khắc phục. Mặc dù đã đạt được những kết quả bước đầu, song quá trình phát triển du lịch thông minh tại Gia Lai vẫn còn một số hạn chế. Hạ tầng công nghệ thông tin tại một số khu, điểm du lịch chưa đồng bộ; cơ sở dữ liệu du lịch còn phân tán và chưa được kết nối hiệu quả; nguồn nhân lực có kỹ năng số còn thiếu; nhiều doanh nghiệp du lịch có quy mô nhỏ, khả năng đầu tư cho chuyển đổi số còn hạn chế. Bên cạnh đó, việc ứng dụng các công nghệ mới như AI, Big Data, IoT hay thực tế ảo trong hoạt động quản lý và kinh doanh du lịch vẫn đang ở giai đoạn đầu, chưa phát huy hết tiềm năng và hiệu quả. Đây là những vấn đề cần được quan tâm giải quyết trong thời gian tới nhằm thúc đẩy du lịch thông minh phát triển mạnh mẽ và bền vững hơn. Giải pháp phát triển du lịch thông minh tại Gia Lai Để khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của địa phương, đồng thời tận dụng cơ hội từ quá trình chuyển đổi số và Năm Du lịch Quốc gia 2026, Gia Lai cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển du lịch thông minh trong thời gian tới. Một là, hoàn thiện hạ tầng số và cơ sở dữ liệu du lịch dùng chung.Tỉnh cần tiếp tục cụ thể hóa các chủ trương, chính sách về chuyển đổi số và phát triển du lịch thông minh phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương; đồng thời đầu tư nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, hạ tầng viễn thông và internet tại các khu, điểm du lịch. Trên cơ sở đó, đẩy mạnh số hóa dữ liệu về tài nguyên du lịch, di tích lịch sử - văn hóa, cơ sở lưu trú, doanh nghiệp lữ hành và các dịch vụ du lịch; xây dựng cơ sở dữ liệu du lịch dùng chung bảo đảm khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu hiệu quả giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và du khách. Hai là, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý và phát triển du lịch. Tiếp tục ứng dụng các công nghệ số hiện đại như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), thực tế ảo (VR/AR) và các nền tảng số trong quản lý, quảng bá và phục vụ du khách. Đồng thời, phát triển bản đồ số du lịch, hệ thống thuyết minh tự động đa ngôn ngữ, hướng dẫn viên ảo, chatbot hỗ trợ du khách và các ứng dụng du lịch thông minh nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ, cải thiện trải nghiệm và tăng sức hấp dẫn của điểm đến. Ba là, xây dựng hệ sinh thái du lịch thông minh gắn với lợi thế “đại ngàn - biển xanh”. Trên cơ sở không gian phát triển mới sau sáp nhập, tỉnh cần đẩy mạnh liên kết giữa các điểm đến, hình thành các tuyến du lịch thông minh kết nối biển Quy Nhơn với cao nguyên Pleiku và các khu du lịch sinh thái, văn hóa, lịch sử trên địa bàn tỉnh. Đồng thời, phát triển các nền tảng số tích hợp nhiều tiện ích như tra cứu thông tin, đặt phòng, đặt vé, thanh toán điện tử, định vị điểm đến và phản hồi chất lượng dịch vụ nhằm tạo thuận lợi cho du khách trong suốt hành trình trải nghiệm. Bốn là, phát triển các sản phẩm du lịch số mang bản sắc riêng của Gia Lai. Tỉnh cần đẩy mạnh số hóa các di sản văn hóa, bảo tàng, di tích lịch sử và các điểm du lịch tiêu biểu; xây dựng các sản phẩm tham quan ảo, triển lãm số, bảo tàng số, ứng dụng thực tế tăng cường và các nội dung số phục vụ quảng bá du lịch. Đặc biệt, cần tập trung khai thác các giá trị đặc sắc như Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên, di sản Tây Sơn, võ cổ truyền Bình Định, nghệ thuật Bài chòi và các giá trị văn hóa bản địa để tạo nên những sản phẩm du lịch thông minh mang đậm bản sắc địa phương, góp phần tạo sự khác biệt và nâng cao năng lực cạnh tranh của du lịch Gia Lai. Năm là, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ chuyển đổi số du lịch. Tỉnh cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước về du lịch, nhân viên các doanh nghiệp du lịch, hướng dẫn viên và cộng đồng tham gia hoạt động du lịch. Đồng thời, chú trọng trang bị kiến thức về quản trị dữ liệu, thương mại điện tử, marketing số và ứng dụng công nghệ trong hoạt động du lịch nhằm nâng cao năng lực thích ứng trong môi trường số. Sáu là, tăng cường liên kết vùng và hợp tác giữa Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp trong phát triển du lịch thông minh. Phát triển du lịch thông minh đòi hỏi sự tham gia của nhiều chủ thể. Do đó, Gia Lai cần đẩy mạnh hợp tác giữa cơ quan quản lý nhà nước, các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và cộng đồng nhằm huy động nguồn lực, chuyển giao công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng hệ sinh thái du lịch thông minh. Đồng thời, tăng cường liên kết với các địa phương trong khu vực để phát triển các sản phẩm du lịch liên vùng, chia sẻ dữ liệu và kinh nghiệm chuyển đổi số; nghiên cứu, học tập kinh nghiệm từ các mô hình du lịch thông minh thành công như Đà Nẵng, Huế và Singapore để vận dụng phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương. Phát triển du lịch thông minh là xu hướng tất yếu nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy phát triển bền vững ngành du lịch trong kỷ nguyên số. Với lợi thế về tài nguyên du lịch, không gian phát triển “đại ngàn - biển xanh” cùng động lực từ Năm Du lịch Quốc gia 2026, Gia Lai có nhiều điều kiện thuận lợi để đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển du lịch thông minh và nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp về hạ tầng số, cơ sở dữ liệu, ứng dụng công nghệ, phát triển sản phẩm du lịch thông minh và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực sẽ góp phần cải thiện trải nghiệm du khách, nâng cao hiệu quả quản lý và từng bước đưa du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Gia Lai trong thời gian tới. Tài liệu tham khảo: 1. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (2025), Quyết định số 2450/QĐ-BVHTTDL ban hành Chương trình đẩy mạnh chuyển đổi số du lịch thông minh trong lĩnh vực du lịch. 2. Đoàn Ngọc Nhuận (2026), Ngành Văn hóa-Thể thao và Du lịch Gia Lai tổng kết năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026, https://gialai.gov.vn/tin-tuc/tin-so-ban-nganh-dia-phuong/nganh-van-hoa-the-thao-va-du-lich-gia-lai-tong-ket-nam-2025-trien-khai-nhiem-vu-nam-2026.html, truy cập ngày 24/6/2026. 3. Thu Thủy (2026), Du lịch Gia Lai đẩy mạnh chuyển đổi số, https://thiennhienmoitruong.vn/du-lich-gia-lai-day-manh-chuyen-doi-so.html, truy cập ngày 24/6/2026. 4. UBND tỉnh Gia Lai (2025), Đề án phát triển du lịch tỉnh Gia Lai giai đoạn 2025–2030, tầm nhìn đến năm 2045 (ban hành kèm theo Nghị quyết số 98/NQ-HĐND).
Tác giả bài viết: ThS. Cao Kỳ Nam - Trường Đại học Quy Nhơn
