Liên hoan quốc tế Võ cổ truyền Việt Nam lần thứ IX - Gia Lai 2026 không chỉ hội tụ những bài quyền, thế võ đặc sắc mà còn mở rộng một không gian giao lưu, đối thoại và quảng bá hình ảnh địa phương. Từ miền đất Tây Sơn thượng đạo đến phố biển Quy Nhơn, võ cổ truyền đang được đánh thức như một nguồn lực của ngoại giao văn hóa và phát triển bền vững.
Bộ nhận diện Liên hoan quốc tế Võ cổ truyền Việt Nam lần thứ IX - Gia Lai 2026, kết hợp hình tượng võ thuật với dấu ấn kiến trúc Chămpa. Ảnh: H.T
Ngày hội lớn của võ cổ truyền Trong 4 ngày, từ 2 đến 5-8, Gia Lai trở thành điểm hẹn của những người thực hành, nghiên cứu và yêu mến võ cổ truyền. Liên hoan thu hút 2.242 võ sư, huấn luyện viên, võ sinh của 102 đoàn võ thuật; trong đó có 16 đoàn quốc tế đến từ 10 quốc gia và vùng lãnh thổ, 41 đoàn trong nước và 45 đoàn của tỉnh Gia Lai. Quy mô lớn nhất từ trước đến nay cho thấy sức sống của võ cổ truyền không chỉ được gìn giữ trong các võ đường, dòng họ, làng quê mà đã lan tỏa mạnh mẽ ra ngoài biên giới quốc gia. Không gian liên hoan được mở rộng từ Quảng trường Nguyễn Tất Thành (phường Quy Nhơn) đến Bảo tàng Quang Trung, Đài Kính Thiên, các lò võ, di tích lịch sử, văn hóa và điểm tham quan tiêu biểu. Lễ dâng hoa, dâng hương tại những địa chỉ gắn với phong trào Tây Sơn tạo chiều sâu lịch sử; hoạt động đồng diễn, giao lưu, triển lãm ảnh, tham quan võ đường và biểu diễn tại cơ sở lại đưa di sản đến gần công chúng. Mỗi bài quyền, đường roi, thế kiếm vì thế không chỉ là kỹ thuật chiến đấu mà còn là câu chuyện về lòng yêu nước, tinh thần thượng võ, nghĩa khí và đạo lý tôn sư trọng đạo. Điểm đáng chú ý của kỳ liên hoan này là sự gặp gỡ giữa truyền thống và đời sống đương đại. Những võ sinh trẻ biểu diễn bên các bậc võ sư cao niên; các đoàn quốc tế cùng tập luyện, trao đổi với võ đường trong nước; người dân và du khách không đứng ngoài quan sát mà trực tiếp hòa vào bầu không khí lễ hội. Di sản được bảo tồn bằng thực hành sống động, bằng sự trao truyền và bằng tình cảm của cộng đồng, chứ không chỉ qua hồ sơ hay hiện vật trưng bày.
Lễ khai mạc Liên hoan quốc tế Võ cổ truyền Việt Nam lần thứ IX - Gia Lai 2026, sự kiện quy tụ và tôn vinh tinh hoa võ Việt. Ảnh: P.V
Từ di sản đến đối ngoại Giá trị nổi bật của liên hoan nằm ở khả năng biến võ cổ truyền thành ngôn ngữ chung của giao lưu nhân dân. Võ thuật vượt qua khác biệt về tiếng nói, quốc tịch và văn hóa. Một bài quyền được trình diễn chuẩn xác, một nghi thức bái tổ trang nghiêm hay cái bắt tay sau cuộc giao lưu đều có sức truyền tải mạnh mẽ về bản lĩnh, sự thân thiện và tinh thần hòa hiếu của người Việt Nam. Đối với Gia Lai mới, đây là lợi thế khác biệt. Không gian tỉnh Gia Lai hiện nay hội tụ miền đại ngàn giàu bản sắc và miền duyên hải có truyền thống võ Tây Sơn. Nếu cồng chiêng đại diện cho nhịp điệu cộng đồng của Tây Nguyên, bài chòi thể hiện sức sáng tạo dân gian vùng biển thì võ cổ truyền là sợi dây kết nối lịch sử, con người và khát vọng vươn ra thế giới. Ba lớp di sản ấy có thể bổ trợ cho nhau, tạo nên một bản sắc ngoại giao văn hóa riêng của tỉnh Gia Lai, vừa sâu về cội nguồn, vừa rộng về khả năng hội nhập. Liên hoan cũng cho thấy ngoại giao văn hóa không phải là những hoạt động lễ nghi tách rời phát triển kinh tế - xã hội. Các đoàn võ thuật quốc tế đến Gia Lai đồng thời trở thành những vị khách trải nghiệm cảnh quan, ẩm thực, di tích, sản phẩm địa phương và sự mến khách của người dân. Sau sự kiện, chính họ có thể trở thành những “đại sứ” tự nhiên, kể lại câu chuyện về Gia Lai tại võ đường, hiệp hội, trường học và cộng đồng của mình. Hiệu quả quảng bá vì thế có độ lan tỏa dài hơn thời gian diễn ra liên hoan. Liên hoan quốc tế Võ cổ truyền Việt Nam lần thứ IX là một minh chứng sinh động cho hướng phát triển ngoại giao văn hóa của tỉnh trong tương lai. Văn hóa không chỉ được giới thiệu mà phải tạo được kết nối; sự kiện không chỉ đông người tham dự mà phải hình thành quan hệ hợp tác; di sản không chỉ được tôn vinh mà phải trở thành nguồn lực cho du lịch, giáo dục, công nghiệp sáng tạo và thương hiệu địa phương. Để võ cổ truyền Gia Lai tiếp tục vang xa Thành công của liên hoan đặt ra yêu cầu chuyển từ tổ chức một sự kiện lớn sang xây dựng một hệ sinh thái phát triển võ cổ truyền. Trước hết, tỉnh cần duy trì Liên hoan quốc tế Võ cổ truyền Việt Nam theo chu kỳ ổn định, đồng thời hình thành những hoạt động quy mô phù hợp trong thời gian giữa hai kỳ liên hoan như tuần lễ võ cổ truyền Gia Lai, đêm võ đài, chương trình giao lưu quốc tế, trại hè võ thuật và các giải biểu diễn dành cho thanh thiếu niên. Nhịp hoạt động thường xuyên sẽ giữ sức nóng của thương hiệu, tạo sản phẩm cho du lịch quanh năm và mở rộng mạng lưới bạn bè quốc tế. Cùng với đó, cần xây dựng tuyến trải nghiệm “Theo dấu Tây Sơn - khám phá võ cổ truyền”, kết nối Bảo tàng Quang Trung, Đài Kính Thiên, An Khê trường, các võ đường tiêu biểu, tháp Chăm, làng nghề và không gian biển Quy Nhơn. Ở phía Tây của tỉnh, có thể kết nối biểu diễn võ cổ truyền với không gian cồng chiêng, sử thi, lễ hội truyền thống và du lịch sinh thái. Khi một chuyến đi có cả câu chuyện lịch sử, trải nghiệm luyện võ, ẩm thực, âm nhạc dân gian và cảnh quan, thời gian lưu trú và mức chi tiêu của du khách sẽ được nâng lên. Một nhiệm vụ quan trọng khác là số hóa di sản. Gia Lai cần xây dựng cơ sở dữ liệu đa ngữ về võ phái, võ đường, võ sư, bài quyền, binh khí, nghi lễ và các nhân vật tiêu biểu; sản xuất phim ngắn, bản đồ số, thuyết minh tự động và sản phẩm trải nghiệm thực tế ảo. Việc số hóa phải đi cùng cơ chế bảo vệ tri thức truyền thống, tôn trọng quyền của cộng đồng và sự tham gia của các võ sư. Công nghệ chỉ có ý nghĩa khi giúp di sản được hiểu đúng, học đúng và lan tỏa đúng. Đào tạo con người là điều kiện quyết định. Tỉnh cần hình thành đội ngũ hướng dẫn viên, tình nguyện viên và cán bộ đối ngoại am hiểu lịch sử võ cổ truyền, có ngoại ngữ và kỹ năng giao tiếp liên văn hóa. Việc tuyển chọn 80 tình nguyện viên phục vụ liên hoan là một bước khởi đầu thiết thực; từ lực lượng này có thể phát triển mạng lưới thanh niên quảng bá di sản, hỗ trợ các đoàn quốc tế và kể câu chuyện Gia Lai trên nền tảng số. Bên cạnh nguồn lực nhà nước, cần khuyến khích doanh nghiệp du lịch, hàng không, lưu trú, truyền thông, sản xuất phim, thiết kế và quà tặng cùng tham gia. Những sản phẩm như trang phục lấy cảm hứng từ võ phục, mô hình binh khí, sách ảnh, phim hoạt hình, trò chơi số, chương trình biểu diễn sân khấu hóa hay tour học võ ngắn ngày có thể tạo thêm giá trị kinh tế cho di sản. Khi người dân, võ đường và nghệ nhân được hưởng lợi chính đáng, họ sẽ có thêm động lực gìn giữ và truyền dạy. Liên hoan đã khép lại, nhưng những vòng tay kết nối từ ngày hội võ cổ truyền vẫn đang mở ra. Điều Gia Lai cần làm tiếp theo là biến ấn tượng của bạn bè thành quan hệ bền vững, biến dòng người dự hội thành dòng khách trở lại, biến niềm tự hào thành sản phẩm văn hóa có sức cạnh tranh. Từ cội nguồn Tây Sơn, võ cổ truyền Việt Nam có thể tiếp tục đi xa; và trên hành trình ấy, Gia Lai có đủ chiều sâu di sản, không gian phát triển và khát vọng để trở thành một trung tâm giao lưu võ cổ truyền Việt Nam của khu vực và thế giới.
